Ở khí hậu nắng nóng quanh năm như Việt Nam, tấm rèm không chỉ để trang trí mà còn là lớp áo giáp đầu tiên bảo vệ ngôi nhà khỏi cái nóng và ánh sáng chói. Một bộ rèm chọn đúng có thể hạ nhiệt độ trong phòng vài độ, giảm đáng kể hóa đơn điện điều hòa và bảo vệ đồ nội thất khỏi bạc màu vì nắng. Ngược lại, chọn sai loại rèm khiến phòng ngủ vẫn lóa sáng lúc bình minh hay phòng khách hầm hập vào buổi chiều. Hiểu rõ cơ chế cản sáng và cách nhiệt sẽ giúp bạn đầu tư đúng chỗ thay vì mua theo cảm tính.
Phân biệt cản sáng và cách nhiệt
Nhiều người dùng lẫn lộn hai khái niệm này, nhưng chúng là hai chức năng khác nhau. Cản sáng nói về khả năng chặn ánh sáng nhìn thấy đi qua vải, quyết định căn phòng tối được bao nhiêu khi đóng rèm. Cách nhiệt nói về khả năng ngăn nhiệt lượng truyền qua, giữ cho phòng mát hơn vào mùa hè và ấm hơn vào mùa lạnh. Một tấm rèm có thể chặn sáng rất tốt nhưng vẫn hấp thụ nhiệt và tỏa hơi nóng vào phòng, ngược lại có loại vải mỏng vẫn phản xạ nhiệt khá tốt. Lý tưởng nhất là chọn được loại kết hợp cả hai, nhưng nếu phải ưu tiên, hãy xác định vấn đề chính của phòng là quá sáng hay quá nóng để chọn cho đúng trọng tâm.
Các cấp độ cản sáng trên thị trường
Rèm cản sáng không phải một loại duy nhất mà có nhiều mức độ, được phân theo tỷ lệ ánh sáng bị chặn lại. Hiểu các mức này giúp bạn mô tả đúng nhu cầu khi đi mua:
- Cản sáng một phần khoảng bảy mươi đến tám lăm phần trăm: làm dịu ánh nắng, giảm chói nhưng phòng vẫn có ánh sáng lờ mờ. Phù hợp phòng khách, phòng ăn nơi bạn vẫn muốn chút sáng tự nhiên.
- Cản sáng cao khoảng chín mươi đến chín lăm phần trăm: phòng tối rõ rệt, chỉ còn viền sáng nhẹ quanh mép rèm. Đủ tốt cho đa số phòng ngủ.
- Cản sáng gần như tuyệt đối gọi là blackout: chặn gần trọn ánh sáng nhờ lớp phủ đặc biệt hoặc dệt nhiều lớp. Lý tưởng cho người làm ca đêm ngủ ngày, phòng chiếu phim hoặc phòng em bé cần ngủ trưa sâu.
Cần lưu ý rằng độ tối thực tế còn phụ thuộc vào cách lắp. Dù vải blackout tốt đến đâu, nếu rèm hẹp hơn khung cửa và để hở hai bên thì ánh sáng vẫn lọt vào. Muốn tối tối đa, nên chọn rèm phủ rộng ra ngoài mép cửa mỗi bên và cao gần sát trần.
Chọn rèm theo hướng nhà
Hướng của cửa sổ quyết định lượng và tính chất nắng mà phòng phải hứng chịu, từ đó định hướng loại rèm phù hợp. Cửa hướng đông đón nắng sớm dịu và mát, phòng ngủ hướng này rất cần rèm cản sáng cao để không bị đánh thức lúc bình minh, nhưng áp lực nhiệt không quá lớn. Cửa hướng tây là nơi khắc nghiệt nhất với nắng chiều gay gắt kéo dài, đây là vị trí bắt buộc phải ưu tiên khả năng cách nhiệt và chống tia cực tím, nên chọn vải dày, có lớp phủ phản nhiệt hoặc kết hợp rèm hai lớp. Cửa hướng nam nhận nắng ổn định gần như cả ngày, hợp với rèm cản sáng vừa phải kèm cách nhiệt tốt. Cửa hướng bắc mát và ít nắng gắt nhất, thường chỉ cần rèm trang trí hoặc cản sáng nhẹ, trừ khi bạn cần sự riêng tư.
Giải pháp rèm hai lớp linh hoạt
Một trong những cấu hình được ưa chuộng nhất và cũng hiệu quả nhất là rèm hai lớp, gồm một lớp voan mỏng bên trong và một lớp vải dày cản sáng bên ngoài. Cấu hình này mang lại sự linh hoạt tuyệt vời theo từng thời điểm trong ngày. Ban ngày, bạn kéo lớp vải dày sang bên và để lớp voan lọc ánh sáng, vừa lấy sáng dịu vừa giữ được sự riêng tư khỏi ánh mắt bên ngoài. Buổi tối hoặc khi cần ngủ, kéo lớp dày lại để chặn sáng và tăng cách nhiệt. Với những phòng vừa muốn thoáng sáng ban ngày vừa cần tối hoàn toàn khi ngủ, rèm hai lớp gần như là câu trả lời trọn vẹn, dù chi phí có cao hơn rèm một lớp.
Vai trò của màu sắc và lớp lót
Yếu tố kỹ thuật quan trọng nhất trong khả năng cách nhiệt lại thường bị bỏ qua, đó là lớp lót phía sau rèm. Một lớp lót cản sáng hoặc lớp phủ phản nhiệt màu sáng ở mặt sau giúp phản xạ bức xạ mặt trời trở ra ngoài thay vì để vải hấp thụ, giảm đáng kể lượng nhiệt truyền vào phòng. Về màu sắc bề mặt hướng ra ngoài, các tông sáng phản xạ nhiệt tốt hơn tông tối vốn hấp thụ nhiệt, tuy nhiên mặt trong hướng vào phòng vẫn có thể là màu trầm tùy gu trang trí nhờ đã có lớp lót ngăn cách. Độ dày và mật độ dệt của vải cũng quan trọng: vải dệt càng khít, càng dày thì càng cản được cả sáng lẫn nhiệt, đây là lý do rèm cách nhiệt thường nặng tay hơn rèm thường.
Cân bằng giữa cản sáng và không khí trong phòng
Đóng rèm dày cả ngày để chống nóng nghe có vẻ hợp lý nhưng lại tạo ra vấn đề khác nếu phòng thiếu thông gió, đó là cảm giác bí bách và ẩm thấp do không khí không được lưu thông. Giải pháp thông minh là kết hợp việc dùng rèm với thói quen thông gió hợp lý: đóng rèm cản nắng vào giờ nắng gắt nhất buổi trưa và chiều, nhưng mở hé lấy gió vào sáng sớm và chiều muộn khi trời dịu. Với phòng dùng điều hòa, rèm cách nhiệt đóng kín giúp máy làm lạnh nhanh và giữ nhiệt lâu, tiết kiệm điện rõ rệt. Chọn rèm cản sáng và cách nhiệt vì thế không chỉ là chọn một tấm vải, mà là chọn cách bạn muốn quản lý ánh sáng, nhiệt độ và sự thoải mái cho từng phòng theo nhịp sống của gia đình.
